دوزلی اوغلان آذربایجانی تورکی شعر موزیک

دوزلی اوغلان وبلاگینین مطالیبی

duzli-oghlan — Sun, 20 Mar 2011 15:17:18 GMT

آذربایجانی موزیک تورکی شعرلر موسابیقه

آموزش زبان ترکی عکس لر تورکی اس ام اس لر

آتا بابا سؤزلری بایاتیلار تورکی کیتاب لار

منیم شعرلریم

کامپیوتر و موبایل تورکی نوحه لر تورکی موبایل آهنگلری

تورک شخصیتلر خالق ادبیاتی ماهنی سؤزلری

ناغیل و حیکایه لر مقاله و تحقیق لر آذربایجان لینک لری

آتا

duzli-oghlan — Mon, 06 Dec 2010 09:28:18 GMT

گئتمیسن سن قالمیشیق غمده آتا

قویموسان بیزلری ماتمده آتا

نه قدر یاخجیلیغیندان دئسم آزدی

یوخ سنه تای بوتون عالمده آتا

آتا جان آلدی الیمدن سنی ظالیم بو فلک

گؤز یاشیم سئل تک آخیر دوزموری هیجرانه اورک

بیلمه دیم قدرینی من دونیادا اولدوقجا سنین

ایندی حسرتله دوزم آیریلیقا منده گرک

دوغوم گونون - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Sat, 16 Oct 2010 12:55:18 GMT

Doğum günün

Bugün sənin doğum günün mübarək olsun mələyim

Layıq olan hədyə sənə vardı canım al çiçəyim

Şadlıq içində boğulub pis günə həsrət qalasan

Budur mənim hayatdakı tək böyük arzum diləyim

Ayrıda olsaq gözəlim unudmaram ad gününü

Çünkü könüldən sevəni ölsə ünüdmaz ürəyim

Doğum günün bugün ama yoxdur əlimdə əllərin

Sevməyirsən sevmə məni sevgidə olmaz gerəyim

Sevgimi yar ınangınan heçkimə tay bilmə məni

Aşiqinəm budur məni səndən olan tək istəyim

əgər yarı xoşbəxt edə bilməyəcəm ayrı duşaq

səndə yarın qismətini xoşbaxtliyə yaz fələyim

şair : Vəhid Şükürzadə

دوغوم گونون

بوگون سنین دوغوم گونون ، موبارک اولسون مله ییم

لاییق اولان هدیه سنه واردی جانیم آل چیچه ییم

شادلیق ایچینده بوغولوب ، پیس گونه حسرت قالاسان

بودور منیم حایاتداکی تک بویوک آرزوم دیله ییم

آیری دا اولساق گوزلیم اونودمارام آد گونونو

چونکو کونول دن سئوه نی اولسه اونودماز اوره ییم

دوغوم گونون بوگون آما یوخدور الیمده اللرین

سئومه ییرسن سئومه منی سئوگی ده اولماز گره ییم

سئوگیمی یار اینان گینان هئچ کیمه تای بیلمه منی

عاشیقینم بودور منیم سندن اولان تک ایسته ییم

اگر یاری خوشبخت ائده بیلمه یه جم آیری دوشاق

سنده یارین قیسمتینی خوشبختلیه یاز فله ییم

شاعیر : وحید شکرزاده

گل گولوم - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Tue, 21 Sep 2010 16:10:18 GMT

Gəl gülüm

Gəl gülüm rəhm elə sən qəlbimi hıcran yaralar

Ayrılıq atəşinə yar bu könül gündə yanar

Eşqimiz saldı məni bax nə yaman günlərə yar

Olmuşam bir dəli ki fikri elə səndə qalar

Ürəyim bir tikədir gül üzünə nazlı nıgar

Elə sənsizləmişəm mən ki gözümdən sel axar

Bu könül ayrıla bilməz çünki eşqində yaşar

Sən ki getdin günü gündən mənə dünya daralar

Hamisin qoy kınara bunların ey varlı bahar

Həsrətindir ki mənim incə canımdan can alar

Nə olar ey ulu Tanrı olasan möcizəkar

Yox ola qəmli səbəb ki yarı məndən aralar

Şair : Vəhid Şükürzadə

گل گولوم

گل گولوم رحم ائله سن قلبیمی هیجران یارالار

آیریلیق آتشینه یار بو کونول گونده یانار

عشقیمیز سالدی منی باخ نه یامان گونلره یار

اولموشام بیر دلی کی فیکری ائله سنده قالار

اوره ییم بیر تیکه دیر گول اوزونه نازلی نیگار

ائله سنسیزله میشم من کی گؤزومدن سئل آخار

بو کونول آیریلا بیلمز چون کی عشقینده یاشار

سن کی گئتدین گونو گوندن منه دونیا دارالار

هامیسین قوی کینارا بونلارین ای وارلی باهار

حسرتیندیر کی منیم اینجه جانیمدان جان آلار

نه اولار ای اولو تانری اولاسان معجزه کار

یوخ اولا غملی سبب کی یاری مندن آرالار

شاعیر : وحید شکرزاده

هله ده عاشیقینم - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Tue, 29 Jun 2010 07:06:18 GMT

Hələdə aşiqinəm

Sən dedin keçsə zaman eşqimi başdan atacaqsan

Unudub sevgimizi ayrısına sən çatacaqsan

Indi düzdür gecə gündüz mənim eşqimdə yanırsan

Gələcəkdə başqa sevda oduna çox yanacaqsan

Sən dedin ki leyli məcnun təkcə əfsanələrindi

Məni tez gec ötürüb sən özgələrlə qalacaqsan

Keçib aylar keçib illər hələdə aşiqinəm mən

Hanı o sən dediyin ki məni gözdən salacaqsan ?

Yar bilirdin nəfəsimsən ayrılanda demədin heç

Ey dəli sən nəfəsin pəs mənsiz hardan alacaqsan ?

Tapa bilməm sənə tay nazlı nıgar yox tapa bilməm

Bilmirəm sən mənə tay aşiqi hardan tapacaqsan ???

Şair : Vəhid Şükürzadə

هله ده عاشیقینم

سن دئدین کئچسه زامان عشقیمی باشدان آتاجاقسان

اونودوب سئوگیمیزی آیریسینا سن چاتاجاقسان

ایندی دوزدور گئجه گوندوز منیم عشقیمده یانیرسان

گله جک ده باشقا سئودا اودونا چوخ یاناجاقسان

سن دئدین کی لیلی مجنون تکجه افسانه لرین دی

منی تئز گئج اوتوروب سن اوزگه لرله قالاجاقسان

کئچیب آیلار ، کئچیب ایللر ، هله ده عاشیقینم من

هانی او سن دئدیین کی منی گؤزدن سالاجاقسان ؟

یار بیلیردین نفسیمسن ، آیریلاندا دئمه دین هئچ

ای دلی سن نفسین پس منسیز هاردان آلاجاقسان ؟

تاپا بیلمم سنه تای نازلی نیگار یوخ تاپا بیلمم

بیلمیرم سن منه تای عاشیقی هاردان تاپاجاقسان ؟؟؟

شاعیر : وحید شکرزاده

سئوگی قوشو - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Thu, 20 May 2010 10:01:18 GMT

Sevgi quşu

Gəl bura ey sevgi quşu get yarımın xidmətinə

Söylə səni yar unudub getdi o öz qismətinə

Get deginən qoy sevinə ayrılıqa həsrət olan

Söylə ki yar son qoyacaq sevgidəki həsrətinə

Söyləginən başdan atıb məst eliyən qaş gözünü

Hətta deki istəmiri sən gələsən söhbətinə

Amma demə aşiqinin göz yaşı sellər tək axır

Söyləməki söyləmədi bunları öz rəğbətinə

Söyləmə qan ağlayırı halı pərişandı onun

Bilməsin o mən hələdə aşiqəm gül sürətinə

Söyləmə hicrində yanır söyləmə eşqində yazır

Söyləmə yoxdur dözümü o öləcək hicrətinə

Şair : Vəhid Şükürzadə

سئوگی قوشو

گل بورا ای سئوگی قوشو گئت یاریمین خیدمتینه

سویله سنی یار اونودوب گئتدی او اؤز قیسمتینه

گئت دئگینن قوی سئوینه آیریلیقا حسرت اولان

سویله کی یار سون قویاجاق سئوگی ده کی حسرتینه

سویله گینن باشدان آتیب مست ائلیین قاش گؤزنو

حتی ده کی ایسته میری سن گله سن صحبتینه

آمما دئمه عاشیقینین گؤز یاشی سئللر تک آخیر

سؤیله مه کی سؤیله مه دی بونلاری اؤز رغبتینه

سؤیله مه قان آغلاییری حالی پریشان دی اونون

بیلمه سین او من هله ده عاشیقم گول صورتینه

سویله مه هیجرینده یانیر ، سؤیله مه عشقینده یازیر

سؤیله مه یوخدور دؤزومو او اوله جک هیجرتینه

شاعیر : وحید شکرزاده

هارداسان گل

duzli-oghlan — Fri, 16 Apr 2010 10:25:18 GMT

Hardasan gəl

Ayrılıqdan dağ başını aldı ahım hardasan gəl

Allahıma and içirəm yox gunahım hardasan gəl

Yandı gəlbim hicr odunda dərmanı yar təkcə sənsən

Ey təbibim nazlı yarım padışahım hardasan gəl

Fürqətindən qan içində qan içir divanə könlüm

Ey pərəstiş eylədiyim qibləgahım hardasan gəl

Çoxları olmuş pərişan o kaman qaş ox baxışdan

Ey kaman qaş ox baxışlı tək sıpahım hardasan gəl

Yar sevilmək çox çətindir məndə yoxdur böylə bir güc

Ey mənim sevdalara sevgi pənahım hardasan gəl

Mən xəta etdim yanıb hicranda hər gün pak olundum

Day qutardı yar cəzaye ıştıbahım hardasan gəl

Şair : Vəhid Şükürzadə

هارداسان گل

آیریلیق دان داغ باشینی آلدی آهیم هارداسان گل

آللاهیما آند ایچیرم یوخ گوناهیم هارداسان گل

یاندی قلبیم هیجر اودوندا ، درمانی یار تکجه سنسن

ای طبیبیم ، نازلی یاریم ، پادیشاهیم هارداسان گل

فرقتیندن قان ایچینده قان ایچیر دیوانه کونلوم

ای پرستیش ائیله دییم قیبله گاهیم هارداسان گل

چوخلاری اولموش پریشان او کامان قاش اوخ باخیش دان

ای کامان قاش اوخ باخیشلی تک سیپاهیم هارداسان گل

یار سئویلمک چوخ چتیندیر ، منده یوخدور بؤیله بیر گوج

ای منیم سئودالارا سئوگی پناهیم هارداسان گل

من خطا ائتدیم یانیب هیجراندا هر گون پاک اولوندوم

دای قوتاردی یار جزای ایشتیباهیم هارداسان گل

شاعیر : وحید شکرزاده

گیزلی یاشارام

duzli-oghlan — Fri, 26 Mar 2010 13:51:18 GMT

Gizli yaşaram

Eşq odunda külə dönsəm mənə xoşdur yanaram mən

Gözləməkdən korda olsam yollara yar baxaram mən

Ayrılıqdan selə dönsə gözlərimdən tökülən yaş

Mənə rəhm eyləməyinca gecə gündüz yağaram mən

Yaradan böylə yaradmış öldü var döndü yoxumdur

Inan ey can ya ölüb ya istəyimə çataram mən

Ölüm halda desə Allah istə axır istəyini

Qələm allam qanımıyla sənin ismin yazaram mən

Gər biləm ki aşiqimsən səni görmək həvəsiylə

Duman üzlü savalan tək uca dağdan aşaram mən

Yox əgər ki sevməyirsən mənə tay bir dəli aşiq

Onda yalnız ürəyində gizli gizli yaşaram mən

Şair : Vəhid Şükürzadə

گیزلی یاشارام

عشق اودوندا کوله دؤنسم منه خوشدور یانارام من

گؤزله مکدن کوردا اولسام یوللارارا یار باخارام من

آیریلیق دان سئله دؤنسه گؤزلریمدن توکولن یاش

منه رحم ائیله مه یینجا گئجه گوندوز یاغارام من

یارادان بؤیله یارادمیش اؤلدو وار دؤندو یوخومدور

اینان ای جان یا اولوب یا ایسته ییمه چاتارام من

اولوم حالدا دئسه آللاه ایسته آخیر ایسته یینی

قلم آللام قانیمیلا سنین ایسمین یازارام من

گر بیلم کی عاشیقیم سن ، سنی گؤرمک هوسیله

دومان اوزلو ساوالان تک اوجا داغدان آشارام من

یوخ اگر کی سئومه ییرسن منه تای بیر دلی عاشیق

اوندا یالنیز اوریینده گیزلی گیزلی یاشارام من

شاعیر : وحید شکرزاده

اوخو بو شعری

duzli-oghlan — Sun, 24 Jan 2010 16:47:18 GMT

Oxu bu şeiri

Bilmək istiyirsən niyə daha gəlmirəm dalınca

Onda sən oxu bu şeiri kəlmə kəlmə qurtarınca

Çoxu bu ki mən dəyildim sənə layıq ey gözəl yar

Gedirəm olam layıqın sonra mən gələm yanınca

Birdə ki dedim bəlkə sən məni sevmiyirsən gülüm

Yoxca gər biləm sevirsən gələrəm üçü sayınca

Belə bilmə ki səni mən unudub daha sevmirəm

Hər zaman ürək qan olur səni mən yada salınca

Onda ki sevirdin məni bilmədim sənin qədrivi

Indi gəl könül patlayır neçə gün sənsiz qalınca

Daha yar gücüm çatmırı ki yazam qalan sözləri

Axı göz yaşım sel oldu bu şeiri mən yazınca

Şair : Vəhid Şükürzadə

اوخو بو شعری

بیلمک ایستییرسن نییه ، گلمیرم داحا دالینجا

اوندا سن اوخو بو شعری کلمه کلمه قورتارینجا

چوخو بو کی من دئییلدیم سنه لاییق ای گوزل یار

گئدیرم اولام لاییقین سونرا من گلم یانینجا

بیرده کی دئدیم بلکه سن ، منی سئومییرسن گولوم

یوخجا گر بیلم سئویرسن گلرم اوچو سایینجا

بئله بیلمه کی سنی من ، اونودوب داحا سئومیرم

هر زامان اورک قان اولور ، سنی من یادا سالینجا

اوندا کی سئویردین منی ، بیلمه دیم سنین قدرینی

ایندی گل کونول پاتلاییر نئچه گون سنسیز قالینجا

داحا یار گوجوم چاتمیری کی یازام قالان سؤزلری

آخی گؤز یاشیم سئل اولدو بو شعری من یازینجا

شاعیر : وحید شکرزاده

نامهای تركی شهرها و اماكن جغرافیائی آزربایجان و ایران - آمول Amul

duzli-oghlan — Mon, 07 Dec 2009 07:32:45 GMT

نامهای تركی شهرها و اماكن جغرافیائی آزربایجان و ایران، ریشه شناسی و وجه تسمیه آنها ( آمول Amul ) / مهران بهاری

آمل

آمل شهری در جنوب دریای خزر، و از شهرهای بسیار قدیمی تبرستان ائتنیك (طبرستان، در استان مازندران فعلی) است. این شهر در دوره ساسانیان و سالهای نخستین دوره اسلامی در اسپهبد آذورپاد و یا كوست آتورپاتگان و به عبارت دیگر در كشور آزربایجان قرار داشته است. نام آمل كه در شاهنامه به عنوان تورانی و انیرانی (غیرایرانی) توصیف شده، به احتمال بسیار زیاد كلمه ای تركی-آلتائی است.

ریشه شناسی:

"آمول" (آمیل) كلمه ای تركی به معانی آرام، ساكن، بی صدا، ملایم، متعادل، صلح طلب، خوشخو، طمانینه، آرامش روحانی و درونی است. بنابه كلاوسن در كتاب "لغتنامه ریشه شناسی تركی قبل از قرن ١٣" این نام كه معمولا در باره اشخاص بكار می رود گاها در مورد مكانها نیز بكار رفته است. فرمها و مشتقات گوناگون این كلمه در زبان و لهجه های تركی چنین است: آمول Amul (تركی قدیم، قاراخانی، اویغوری)، آمیل Amıl (تركی قدیم، قاراخانی)، آمیرAmır (خاقاسی، تووا)، آمراقAmraq ، آمیراقAmıraq ، آمرانAmran ، آمریل Amrıl، آمریتماقAmrıtmaq ، آمریلماقAmrılmaq ، آمیراماقAmıramaq ، ایمیلImıl ، اومولUmul ، ایمراImra ، هاوول Havul (خلجی). كلمات "همیل" در تركی آزربایجانی (به معنی شخص ساكن و آرام، خوش اخلاق و ملایم و سربزیر؛ حیوان خانگی)، "آموز Amız" (به معنی شرف، در تركی قرقیزی)، آمیرAmır ، آمیراAmıra ، آماراخAmarax ، آمیراخAmırax و كلمه آنقولAñul در تركی عثمانی نیز از همین ریشه اند. "آموللوق Amulluq" فرم اسم مصدری آن است. این كلمه تركی باستانی در تركی آناتولییائی قدیم در تركیبات "ایمیل ایمیل"، "اومول اومول" (به آرامی، با ملایمت) مصطلح بوده است، فرم متحول آن در این زبان و لهجه "آمور Amur" به معنی آرام، ساكن، ساكت، دوست داشتن، هوس كردن، مودب بودن، محبوب، … است.بای بک

كلمه آمول در فرمهای زیر به زبانهای گوناگون موغولی نیز وارد شده است: "آمور" (صلح، آرامش، استراحت. مغولی، مقدمه الادب، اوردوس، خالخا)، "امرا" (محبوب)، آمورلی. (آرام بودن، در آرامش. تاریخ مخفی مغولان)، "آمورا" (دوست)، "آمراق بول." (عاشق شدن)، "آمارا." (عاشق شدن)، آمر (قالموقی، استراحت)، آمار (بوریات)، آمول (رفاه، تنعم. داقور)، خامورا (مونغور، استراحت كردن). از این فرم، مصدر آمراماق در زبان موغولی درست شده است، و به شكل "آمیر" دوباره به زبان تركی داخل شده است. مصادر آمتاش. در زبان موغولی نیز از همین ریشه است (آمیتاندو: خوش طعم، آمتاژو: خو، عادت).

عده ای، نام رودخانه آمو (آمی دریا) را نیز در ارتباط با این ریشه دانسته اند. قابل توجه است كه شهر آمل كه در زمان اشكانیان (با تباری مباحثه دار) معمور و آبادان بوده "همو" نامیده می شده است.

وجه تسمیه

تبرستان و گیلان به شمول آمل در شاهنامه به عنوان سرزمینهائی انیرانی (غیر ایرانی) و تورانی توصیف شده اند. به واقع نیز در دوره حاكمیت ساسانیان بر این اراضی، قلمرو این دولت به چهار واحد اداری و یا فاذوسفان (پادوسپان) تقسیم شده بود و آمل در واحد آزربایجان تورانی و انیرانی قرار داشت. حدود و ثغور مملكت آزربایجان كه همواره در طول تاریخ متغیر بوده در گسترده ترین حد خود از شمال به روس و سریر و خزران و داغستان و كارتلی و كاخئتییا (شامل بخشهائی از این دو)، از شرق به دریای خزر و جیل و تارم و دیلمان و تبرستان (شامل بخشهائی از آنها)، از جنوب به جبال و عراق عجم (شامل بخشهائی از آنها)، از جنوب غرب به عراق عرب و جزیره (شامل بخشی از آن) و از غرب به روم (تركیه مركزی) و دریای سیاه محدود بوده است.

در قلمرو دولت ساسانی، جهت شمالی اسپهبد آذورباد، كوست آتورپاتكان و یا مملكت آزربایجان، شامل ایالات آزربایجان و ارمنستان با حیّز آن و دماوند و طبرستان با حیّز آن، یعنی گیلان و دیلمان بود: "انوشروان بر هر یك از این ناحیه‌ها اصبهبذ (اسپهبد، سپهبد)ی تعیین كرد كه فرماندهی سپاه آن ناحیه را داشت، اصبهبذ شمال بر سپاه آزربایجان و آن سوی آن، یعنی بلاد خَزَر ریاست داشت" (طبری، اول ٨٩٢،٨٩٣). به گفتة ابن خرداذبه (ابن خرداد به) نیز، ساسانیان اصبهبذ شمال را به زبان خود آذرباذگان اصبهبذ می‌گفتند. در این اسبهبد بسیار پهناور و با اهمیت، ایالات ارمنستان و آزربایجان و ری و دماوند (دنباوند) كه مركز آن شلنبه بود و طبرستان و رویان و آمل و ساریه (ساری) و شالوس (چالوس) و لارز و شرز و طیس و دهستان و كلار و جیلان (گیلان) و بدشوارجر و ببر و طیلسان (طالشان، تالشان) و خزر و لان (اران، ارّان) و صقالب (اسلاور، اسلاوها) و اَبَر (ابر) قرار داشتند (ص ١١٨). اطلاق آذرباذگان اصبهبذ بر این ناحیة بسیار پهناور غیر ایرانی، دلیل اهمیت سوق الجیشی مملكت آزربایجان در آن روزگار بوده است. در این دوره دو شهر آمل و ری از غربی ترین شهرهای آزربایجان در جنوب دریای خزر بوده اند.بای بک

"بنا به تاریخ پژوه فارس، ناصر پورپیرار، ری و آمل دو شهری بوده اند كه شاهنامه آنها را شهرهائی تورانی یعنی از شهرهائی غیرایرانی و از آن تركان قلمداد كرده است:

"كز ایران اگر زال زر با دو مرد
بیایند و جویند با او نبرد
گران مایه اغریرث نیك پی
سپه واگذارد از آمل به ری

اغریرث (اغرئرت) بنا به متن شاهنامه، یك سردار تورانی و سپهدار لشگر توران است و زال زر حاكم نشینی در سیستان كه فردوسی در مقاطعی آن را ایران نیز خوانده است. بدین ترتیب تصور فردوسی در این ابیات از آمل و ری دو شهر تورانی است." [بخش اول نام آغر.یرث و یا اغر.ئرت، كه فردوسی از وی با صفت گرانمایه یاد كرده است، یعنی "اغر" احتمالا كلمه "آغیر" تركی به معنی گرانمایه و سنگین و بخش دوم آن "یوروت" از مصدر حركت دادن و به پیش راندن است. در اوستا این اسم به شكل كسی كه گردونه اش در پیش می رود معنی شده است]. بنا به روایات تاریخی گوناگون، نخستین جنگ منوچهر و افراسیاب تورانی نیز در طبرستان رخ داده و با شكست منوچهر و بدنبال آن كشته شدن جانشین وی نوذر، تمام خاك ایران (در مقابل توران) به زیر حاكمیت افراسیاب تورانی در آمده است.

ریشه شناسی های نادرست

١-ابن اسفندیار در تاریخ خود نوشته که "معنی آمل، آموش است و در تبری آموش به معنی مرگ مبادا بود. چون آمل در منطقه ای حاصلخیز و جنگلی و خوش آب و هوا و پر از گلهای رنگارنگ ساخته شد آن را آمل یعنی (ترا هرگز مرگ مباد) نامیدند، از این جهت اسم با مسمایی گردید زیرا بر اثر حوادث طبیعی چند مرتبه ویران گردید و دوباره به سرعت ساخته شد". این وجه تسمیه و ریشه شناسی عامیانه است، اساسا بدان سبب كه زبان تبری زبانی از خانواده زبانهای ایرانی (ایرانیك) است، اما نام آمل، كلمه ای غیرایرانی و مربوط به دوره پیش ایرانی-انیرانی این سرزمین است. با توجه به تورانی و انیرانی شمردن آمل در متون تاریخی و این واقعیت كه این شهر در دوران باستان در قلمرو كشور آزربایجان بوده است منطقی تر آن است كه ریشه این نام را كه قبل از ایرانی شدن زبان مردم آن نیز وجود داشته، در زبانهای پیش ایرانی، انیرانی و تورانی منطقه جستجو نمود. به واقع دلایل و شواهد نشان می دهند كه نام آمل، به احتمال زیاد نامی توركی-آلتائیك و به معنی آرامبخش و استراحتگاه است.بای بک

٢-ابن اسفندیار آملی، مؤلف كتاب تاریخ طبرستان نام شهر آمل را برگرفته از نام دختری افسانه‌ای به نام آمله می‌داند كه دختر یكی از امیران دیلمی بنام اشتاد و همسر فیروزشاه، حاكم بلخ بوده است. در این باره داستانی نیز نقل شده است. در این داستان گفته می شود كه "پادشاه پس از دیدن دختر [در بلخ] ، متوجه شد که او نظیر ندارد. پس از گفتگوی زیاد از دختر پرسید: زنان ولایت شما را چشم ها خوبتر و دهن خوشبوتر و اندام ملایم تر است، سبب چیست؟ دختر به زبان محلی جواب داد: آنچه شاهنشاه جهان پرسیدند که چشمان شما چرا سیاه است؟ علت آن است که هر روز صبح که برمی خیزیم چشمان ما به سبزه ها می افتد و نرمی بدن از آن است که در زمستان پارچه ابریشم و در تابستان کتان می پوشیم و خوشی بوی دهن از آن است که علفی هست به نام مادر جوینه (ترخون و ریحون) که خورش غذای ماست. پادشاه گفت: ای دختر شاد باش و خواسته خویش را بیان کن. دختر گفت در ولایت ما آبی است که هرهز نام دارد. خوب است به دستور پادشاه کنار آن رود شهری ساخته که آن را به نام من موسم کنند. شاه دستور داد مهندسین رفتند و در آنجا شهری بنا کردند. … و این شهر را بنام دختر که اسمش آمله بود نامیدند. با گذشت زمان آمله، آمل گردید که عربها آن را آمنه خواندند، چون معرب به عربی شد عربها دختر خود را آمنه یعنی: تو را مرگ مبادا می نامیدند. که از جمله آن دخترها مادر حضرت رسول الله بنام آمنه بنت وهب می باشد".

در این ریشه شناسی مردمی، نام شهر آمل منتسب به دختری بنام آمله شده و كلمه آمله احتمالا به زبان تبری، به معنی تو را مرگ مباد معنی شده است. همانگونه كه در بند شماره ١ گفته شد، انتساب این معنی به نام شهر آمل و بر اساس زبان تبری نمی تواند درست باشد. اما نكته قابل توجهی در این داستان وجود دارد، آنجا كه شاه پس از دیدن آمله، از وی در باره "ملایمت" اندام و "خوشبوئی" دهان زنان ولایتش می پرسد. در این سوال، دو واژه "ملایم" و "خوشبو" بسیار مهم و مفیدند زیرا آشكارا اشاره به معانی كلمه "آمول" در زبان تركی دارند. بنابراین می توان گفت كه حتی در این داستان نیز نام آمله، نامی تركی است (حتی فرم آمله نیز، یادآور فرم اصلی تركی آمولا-آمورا است). افزون بر آن در این وجه تسمیه نیز (با ذكر پادشاه بلخی) بر ارتباط نام گذاری این شهر با آسیای میانه تاكید شده است (آیا جابجائی ای انجام گرفته و در اصل "آمله" از بلخ و شاه از تبرستان بوده است؟).بای بک

٣-یكی از ریشه شناسیهای قابل تامل برای نام شهر آمل، انتساب آن به قوم آمارد می باشد: "آمل از اسم یک قوم آریایی به نام آمارد که در آنجا مسکن گزیدند، گرفته شده است. آماردها اولین گروه مهاجرین قوم آریایی بودند که به ایران کوچ کردند و به فلات ایران رسیدند و در سواحل جنوبی دریای خزر مسکن کردند. نام شهر آمل یادگار و دگرگون‌شده همان نام قوم آمارد است".

آنچه در باره این وجه تسمیه می توان گفت این است كه اولا، مارد، آمرد و یا آماردها كه نام شهر آمل بدانها نسبت داده می شود، بی هیچ تردیدی قومی غیر ایرانی و غیرآریائی، از مردمان آسیانی و غیر سامی بودند که پیش از کوچ ایرانیها به سرزمین ایران كنونی در کرانه جنوبی دریای خزر بین محل استقرار اقوام تپور (تیپرها) و كادوس (غرب مازندران و شرق گیلان) زندگی می‌کردند. این قوم پس از آمدن اقوام ایرانی به سرزمین شان در آنها حل شدند و زبانشان از میان رفت. ثانیا این وجه تسمیه توضیحی در باره نام این قوم غیرایرانی و غیرآریائی نمی دهد. علاوه بر آن این واقعیت كه قوم مذكور در آغاز در جوار مرو در آسیای میانه-تركستان ساكن بوده و پس از رانده شدن توسط مرویان به تبرستان آمده است، غیرایرانی بودن نام آمارد را تائید و احتمال تركی-آلتائی بودن آن را تقویت می كند.

نتیجه

نام شهر آمل در تبرستان ائتنیك، نامی توركی-آلتائی به معنی استراحتگاه، محل و یا شخص آرام و مطبوع است. این نام منعكس كننده تاریخ و هویت پیش ایرانی، انیرانی و مولفه تورانی تبرستان پیش از اسلام می باشد.