دوزلی اوغلان آذربایجانی تورکی شعر موزیک

دوزلی اوغلان وبلاگینین مطالیبی

duzli-oghlan — Sun, 20 Mar 2011 15:17:18 GMT

آذربایجانی موزیک تورکی شعرلر موسابیقه

آموزش زبان ترکی عکس لر تورکی اس ام اس لر

آتا بابا سؤزلری بایاتیلار تورکی کیتاب لار

منیم شعرلریم

کامپیوتر و موبایل تورکی نوحه لر تورکی موبایل آهنگلری

تورک شخصیتلر خالق ادبیاتی ماهنی سؤزلری

ناغیل و حیکایه لر مقاله و تحقیق لر آذربایجان لینک لری

دوغوم گونون - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Sat, 16 Oct 2010 12:55:18 GMT

Doğum günün

Bugün sənin doğum günün mübarək olsun mələyim

Layıq olan hədyə sənə vardı canım al çiçəyim

Şadlıq içində boğulub pis günə həsrət qalasan

Budur mənim hayatdakı tək böyük arzum diləyim

Ayrıda olsaq gözəlim unudmaram ad gününü

Çünkü könüldən sevəni ölsə ünüdmaz ürəyim

Doğum günün bugün ama yoxdur əlimdə əllərin

Sevməyirsən sevmə məni sevgidə olmaz gerəyim

Sevgimi yar ınangınan heçkimə tay bilmə məni

Aşiqinəm budur məni səndən olan tək istəyim

əgər yarı xoşbəxt edə bilməyəcəm ayrı duşaq

səndə yarın qismətini xoşbaxtliyə yaz fələyim

şair : Vəhid Şükürzadə

دوغوم گونون

بوگون سنین دوغوم گونون ، موبارک اولسون مله ییم

لاییق اولان هدیه سنه واردی جانیم آل چیچه ییم

شادلیق ایچینده بوغولوب ، پیس گونه حسرت قالاسان

بودور منیم حایاتداکی تک بویوک آرزوم دیله ییم

آیری دا اولساق گوزلیم اونودمارام آد گونونو

چونکو کونول دن سئوه نی اولسه اونودماز اوره ییم

دوغوم گونون بوگون آما یوخدور الیمده اللرین

سئومه ییرسن سئومه منی سئوگی ده اولماز گره ییم

سئوگیمی یار اینان گینان هئچ کیمه تای بیلمه منی

عاشیقینم بودور منیم سندن اولان تک ایسته ییم

اگر یاری خوشبخت ائده بیلمه یه جم آیری دوشاق

سنده یارین قیسمتینی خوشبختلیه یاز فله ییم

شاعیر : وحید شکرزاده

گل گولوم - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Tue, 21 Sep 2010 16:10:18 GMT

Gəl gülüm

Gəl gülüm rəhm elə sən qəlbimi hıcran yaralar

Ayrılıq atəşinə yar bu könül gündə yanar

Eşqimiz saldı məni bax nə yaman günlərə yar

Olmuşam bir dəli ki fikri elə səndə qalar

Ürəyim bir tikədir gül üzünə nazlı nıgar

Elə sənsizləmişəm mən ki gözümdən sel axar

Bu könül ayrıla bilməz çünki eşqində yaşar

Sən ki getdin günü gündən mənə dünya daralar

Hamisin qoy kınara bunların ey varlı bahar

Həsrətindir ki mənim incə canımdan can alar

Nə olar ey ulu Tanrı olasan möcizəkar

Yox ola qəmli səbəb ki yarı məndən aralar

Şair : Vəhid Şükürzadə

گل گولوم

گل گولوم رحم ائله سن قلبیمی هیجران یارالار

آیریلیق آتشینه یار بو کونول گونده یانار

عشقیمیز سالدی منی باخ نه یامان گونلره یار

اولموشام بیر دلی کی فیکری ائله سنده قالار

اوره ییم بیر تیکه دیر گول اوزونه نازلی نیگار

ائله سنسیزله میشم من کی گؤزومدن سئل آخار

بو کونول آیریلا بیلمز چون کی عشقینده یاشار

سن کی گئتدین گونو گوندن منه دونیا دارالار

هامیسین قوی کینارا بونلارین ای وارلی باهار

حسرتیندیر کی منیم اینجه جانیمدان جان آلار

نه اولار ای اولو تانری اولاسان معجزه کار

یوخ اولا غملی سبب کی یاری مندن آرالار

شاعیر : وحید شکرزاده

هله ده عاشیقینم - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Tue, 29 Jun 2010 07:06:18 GMT

Hələdə aşiqinəm

Sən dedin keçsə zaman eşqimi başdan atacaqsan

Unudub sevgimizi ayrısına sən çatacaqsan

Indi düzdür gecə gündüz mənim eşqimdə yanırsan

Gələcəkdə başqa sevda oduna çox yanacaqsan

Sən dedin ki leyli məcnun təkcə əfsanələrindi

Məni tez gec ötürüb sən özgələrlə qalacaqsan

Keçib aylar keçib illər hələdə aşiqinəm mən

Hanı o sən dediyin ki məni gözdən salacaqsan ?

Yar bilirdin nəfəsimsən ayrılanda demədin heç

Ey dəli sən nəfəsin pəs mənsiz hardan alacaqsan ?

Tapa bilməm sənə tay nazlı nıgar yox tapa bilməm

Bilmirəm sən mənə tay aşiqi hardan tapacaqsan ???

Şair : Vəhid Şükürzadə

هله ده عاشیقینم

سن دئدین کئچسه زامان عشقیمی باشدان آتاجاقسان

اونودوب سئوگیمیزی آیریسینا سن چاتاجاقسان

ایندی دوزدور گئجه گوندوز منیم عشقیمده یانیرسان

گله جک ده باشقا سئودا اودونا چوخ یاناجاقسان

سن دئدین کی لیلی مجنون تکجه افسانه لرین دی

منی تئز گئج اوتوروب سن اوزگه لرله قالاجاقسان

کئچیب آیلار ، کئچیب ایللر ، هله ده عاشیقینم من

هانی او سن دئدیین کی منی گؤزدن سالاجاقسان ؟

یار بیلیردین نفسیمسن ، آیریلاندا دئمه دین هئچ

ای دلی سن نفسین پس منسیز هاردان آلاجاقسان ؟

تاپا بیلمم سنه تای نازلی نیگار یوخ تاپا بیلمم

بیلمیرم سن منه تای عاشیقی هاردان تاپاجاقسان ؟؟؟

شاعیر : وحید شکرزاده

سئوگی قوشو - وحید شکرزاده

duzli-oghlan — Thu, 20 May 2010 10:01:18 GMT

Sevgi quşu

Gəl bura ey sevgi quşu get yarımın xidmətinə

Söylə səni yar unudub getdi o öz qismətinə

Get deginən qoy sevinə ayrılıqa həsrət olan

Söylə ki yar son qoyacaq sevgidəki həsrətinə

Söyləginən başdan atıb məst eliyən qaş gözünü

Hətta deki istəmiri sən gələsən söhbətinə

Amma demə aşiqinin göz yaşı sellər tək axır

Söyləməki söyləmədi bunları öz rəğbətinə

Söyləmə qan ağlayırı halı pərişandı onun

Bilməsin o mən hələdə aşiqəm gül sürətinə

Söyləmə hicrində yanır söyləmə eşqində yazır

Söyləmə yoxdur dözümü o öləcək hicrətinə

Şair : Vəhid Şükürzadə

سئوگی قوشو

گل بورا ای سئوگی قوشو گئت یاریمین خیدمتینه

سویله سنی یار اونودوب گئتدی او اؤز قیسمتینه

گئت دئگینن قوی سئوینه آیریلیقا حسرت اولان

سویله کی یار سون قویاجاق سئوگی ده کی حسرتینه

سویله گینن باشدان آتیب مست ائلیین قاش گؤزنو

حتی ده کی ایسته میری سن گله سن صحبتینه

آمما دئمه عاشیقینین گؤز یاشی سئللر تک آخیر

سؤیله مه کی سؤیله مه دی بونلاری اؤز رغبتینه

سؤیله مه قان آغلاییری حالی پریشان دی اونون

بیلمه سین او من هله ده عاشیقم گول صورتینه

سویله مه هیجرینده یانیر ، سؤیله مه عشقینده یازیر

سؤیله مه یوخدور دؤزومو او اوله جک هیجرتینه

شاعیر : وحید شکرزاده

هارداسان گل

duzli-oghlan — Fri, 16 Apr 2010 10:25:18 GMT

Hardasan gəl

Ayrılıqdan dağ başını aldı ahım hardasan gəl

Allahıma and içirəm yox gunahım hardasan gəl

Yandı gəlbim hicr odunda dərmanı yar təkcə sənsən

Ey təbibim nazlı yarım padışahım hardasan gəl

Fürqətindən qan içində qan içir divanə könlüm

Ey pərəstiş eylədiyim qibləgahım hardasan gəl

Çoxları olmuş pərişan o kaman qaş ox baxışdan

Ey kaman qaş ox baxışlı tək sıpahım hardasan gəl

Yar sevilmək çox çətindir məndə yoxdur böylə bir güc

Ey mənim sevdalara sevgi pənahım hardasan gəl

Mən xəta etdim yanıb hicranda hər gün pak olundum

Day qutardı yar cəzaye ıştıbahım hardasan gəl

Şair : Vəhid Şükürzadə

هارداسان گل

آیریلیق دان داغ باشینی آلدی آهیم هارداسان گل

آللاهیما آند ایچیرم یوخ گوناهیم هارداسان گل

یاندی قلبیم هیجر اودوندا ، درمانی یار تکجه سنسن

ای طبیبیم ، نازلی یاریم ، پادیشاهیم هارداسان گل

فرقتیندن قان ایچینده قان ایچیر دیوانه کونلوم

ای پرستیش ائیله دییم قیبله گاهیم هارداسان گل

چوخلاری اولموش پریشان او کامان قاش اوخ باخیش دان

ای کامان قاش اوخ باخیشلی تک سیپاهیم هارداسان گل

یار سئویلمک چوخ چتیندیر ، منده یوخدور بؤیله بیر گوج

ای منیم سئودالارا سئوگی پناهیم هارداسان گل

من خطا ائتدیم یانیب هیجراندا هر گون پاک اولوندوم

دای قوتاردی یار جزای ایشتیباهیم هارداسان گل

شاعیر : وحید شکرزاده

گیزلی یاشارام

duzli-oghlan — Fri, 26 Mar 2010 13:51:18 GMT

Gizli yaşaram

Eşq odunda külə dönsəm mənə xoşdur yanaram mən

Gözləməkdən korda olsam yollara yar baxaram mən

Ayrılıqdan selə dönsə gözlərimdən tökülən yaş

Mənə rəhm eyləməyinca gecə gündüz yağaram mən

Yaradan böylə yaradmış öldü var döndü yoxumdur

Inan ey can ya ölüb ya istəyimə çataram mən

Ölüm halda desə Allah istə axır istəyini

Qələm allam qanımıyla sənin ismin yazaram mən

Gər biləm ki aşiqimsən səni görmək həvəsiylə

Duman üzlü savalan tək uca dağdan aşaram mən

Yox əgər ki sevməyirsən mənə tay bir dəli aşiq

Onda yalnız ürəyində gizli gizli yaşaram mən

Şair : Vəhid Şükürzadə

گیزلی یاشارام

عشق اودوندا کوله دؤنسم منه خوشدور یانارام من

گؤزله مکدن کوردا اولسام یوللارارا یار باخارام من

آیریلیق دان سئله دؤنسه گؤزلریمدن توکولن یاش

منه رحم ائیله مه یینجا گئجه گوندوز یاغارام من

یارادان بؤیله یارادمیش اؤلدو وار دؤندو یوخومدور

اینان ای جان یا اولوب یا ایسته ییمه چاتارام من

اولوم حالدا دئسه آللاه ایسته آخیر ایسته یینی

قلم آللام قانیمیلا سنین ایسمین یازارام من

گر بیلم کی عاشیقیم سن ، سنی گؤرمک هوسیله

دومان اوزلو ساوالان تک اوجا داغدان آشارام من

یوخ اگر کی سئومه ییرسن منه تای بیر دلی عاشیق

اوندا یالنیز اوریینده گیزلی گیزلی یاشارام من

شاعیر : وحید شکرزاده

اوخو بو شعری

duzli-oghlan — Sun, 24 Jan 2010 16:47:18 GMT

Oxu bu şeiri

Bilmək istiyirsən niyə daha gəlmirəm dalınca

Onda sən oxu bu şeiri kəlmə kəlmə qurtarınca

Çoxu bu ki mən dəyildim sənə layıq ey gözəl yar

Gedirəm olam layıqın sonra mən gələm yanınca

Birdə ki dedim bəlkə sən məni sevmiyirsən gülüm

Yoxca gər biləm sevirsən gələrəm üçü sayınca

Belə bilmə ki səni mən unudub daha sevmirəm

Hər zaman ürək qan olur səni mən yada salınca

Onda ki sevirdin məni bilmədim sənin qədrivi

Indi gəl könül patlayır neçə gün sənsiz qalınca

Daha yar gücüm çatmırı ki yazam qalan sözləri

Axı göz yaşım sel oldu bu şeiri mən yazınca

Şair : Vəhid Şükürzadə

اوخو بو شعری

بیلمک ایستییرسن نییه ، گلمیرم داحا دالینجا

اوندا سن اوخو بو شعری کلمه کلمه قورتارینجا

چوخو بو کی من دئییلدیم سنه لاییق ای گوزل یار

گئدیرم اولام لاییقین سونرا من گلم یانینجا

بیرده کی دئدیم بلکه سن ، منی سئومییرسن گولوم

یوخجا گر بیلم سئویرسن گلرم اوچو سایینجا

بئله بیلمه کی سنی من ، اونودوب داحا سئومیرم

هر زامان اورک قان اولور ، سنی من یادا سالینجا

اوندا کی سئویردین منی ، بیلمه دیم سنین قدرینی

ایندی گل کونول پاتلاییر نئچه گون سنسیز قالینجا

داحا یار گوجوم چاتمیری کی یازام قالان سؤزلری

آخی گؤز یاشیم سئل اولدو بو شعری من یازینجا

شاعیر : وحید شکرزاده

زندگی نامه پروفسور محمد تقی زهتابی فردی كه به تنهایی یك ملت بود

duzli-oghlan — Tue, 10 Nov 2009 17:11:49 GMT

پروفسور محمد تقی زهتابی فردی كه به تنهایی یك ملت بود

پروفسورمحمدتقی زهتابی ستاره‌ای که در آسمان ادب و فرهنگ آذربایجان درخشید

پروفسور محمدتقی زهتابی (کیریشچی) در 22 آذر ماه سال 1302ه.ش در «چای محله‌سی» شهر شبستر در خانواده‌ای مذهبی دیده به جهان گشود. پدرش با زهتابی خرج عایله را در می‌آورد. در شش سالگی به کمک خواهرش در مکتب قرآن بانوان، قرائت قرآن و خواندن متون ترکی را یاد گرفت. چنانکه خودشان می‌گفتند در خانه، ایشان را بالای کرسی می‌نشاندند و همه دور کرسی جمع می‌شدند و او برای فامیل کتاب‌های داستان قرائت می‌کرد.
در سال 1309 وارد مدرسۀ دولتی جدید التاسیس شبستر شد و بعد از شش سال در سال 1315 تحصیلات ابتدایی خود را به اتمام رساند. پس از آن به وسیلۀ پدر از رفتن به مدرسه منع گردید و بدین ترتیب به مدت دو سال به کار کشاورزی و زهتابی پرداخت و سپس به خاطر علاقه‌ای که به آموختن داشت، به صورت پنهانی به تبریز نزد برادرش رفت و تا سال 1320 به مدت سه سال در دبیرستان فیوضات تا کلاس نهم درس خواند. پس از آن وارد دانشسرای پسران گشته، در مدت دو سال آن مقطع تحصیلی را نیز با موفقیت به اتمام رساند. طی سالهای 23 و1322 در دبیرستان‌های رشدیه و ادب تبریز به تدریس مشغول شد. در طول سال های 24 ـ 1320 در کلاسهای حاج یوسف شعار زبان عربی و در کلیسای کاتولیک‌ها زبان فرانسه را به خوبی یاد گرفت. در سال 1325 که دانشگاه تبریز به وسیله حکومت ملی آذربایجان تاسیس شد، استاد در دانشکدۀ ادبیات آنجا پذیرفته شده و به عنوان یکی از دانشجویان اولین دوره در آن دانشگاه مشغول تحصیل شد.
پس از انحلال حکومت دموکرات آذربایجان به وسیلۀ نیروهای ارتش پهلوی، استاد در سال 1327 برای فراگیری علم و تحصیل در زمینۀ ادب و تاریخ زبان ترکی به صورت قاچاقی وارد شوروی گردید.
در آنجا با اشارۀ حزب توده و رهبران فرقۀ دموکرات به دو سال زندان محکوم شده، به سیبری فرستاده شد. بعد از تحمل سه سال زندان در سیبری به دوشنبه تبعید گردید و سرانجام در سال 1333 (1954م) پس از سه سال تبعید توانست خود را به باکو برساند و در دانشکدۀ زبان و ادبیات دانشگاه دولتی باکو مشغول تحصیل گردد.
همچنین از همین سال به عضویت هیأت علمی دانشکدۀ خاورشناسی باکو در آمد و در آن دانشکده به تدریس زبان و ادبیات عرب پرداخت. در سال 1969 با دفاع از تز دکترای خود با عنوان «زندگانی و خلاقیت ابونواس» مدرک دکتری گرفت و سه سال بعد موفق به اخذ لقب دوچنت شد. در همین سالها با خانم دکتر خاور اسلان محقق زبان و ادبیات آذربایجانی ازدواج نمود که حاصل این پیوند دو فرزند به نامهای بابک و آذر بود.
در طی سالهای اقامت در باکو و شوروی به دلیل مخالفت رهبران فرقۀ دموکرات آذربایجان، موفق به چاپ هیچ یک از آثار خود نگردید. سرانجام در سال 1350 از شوروی خارج و به عراق و بغداد رفت و در دانشگاه بغداد به تدریس «زبان دیرین ترکی» و «زبان فارسی» پرداخت. در سال 1357 به دلیل پدید آوردن آثار علمی فراوان مفتخر به دریافت لقب پروفسوری از دانشگاه بغداد گردید. در طی سالها اقامت در بغداد، استاد به دفعات مسافرتهایی به آلمان نیز داشتند و در آنجا نیز مشتاقان علم و ادب از گنجینۀ دانش بی‌کران ایشان بهره‌مند می‌شدند.
اما آنچه در طی این سالها قلب استاد را به درد می‌آورد، فراق و دوری از وطن بود. ایشان که هدفش از سفر به خارج از کشور به دست آوردن علم و دانش به خصوص در زمینۀ ادب و فرهنگ آذربایجان ـ چیزی که با توجه به دوران خفقان رژیم منحوس پهلوی به دست آوردنش در ایران غیر ممکن بود ـ و انتقال آن به مردم سرزمینش بود، حال آن شایستگی را در خود می‌دید که به آغوش وطن بازگردد و سینه‌های تشنۀ طالبان علم را از دانش خود سیراب گرداند.
وقوع انقلاب اسلامی، این امکان را برای استاد به وجود آورد. دیگر آن خفقان قبلی از بین رفته بود و او می‌توانست در کنار مردم سرزمینش قرار گیرد. به همین خاطر در پی نوشتن تقاضایی برای ورود به کشور و موافقت با آن، استاد در اوایل سال 1358 وارد کشور شد و از همان سال با ایجاد کرسی زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی در دانشگاه تبریز با عنوان استادی به تدریس زبانهای ترکی و عربی مشغول گردید. اما متاسفانه دو سال بعد به بهانه‌های واهی و در عین بی‌گناهی به چهار سال زندان محکوم و پس از آزادی از زندان نیز از تدریس در دانشگاه محروم گردید. بدین ترتیب استاد بار سفر بسته، رحل اقامت در خانۀ آبا و اجدادی خود در شبستر افکند و در آنجا مشغول مطالعه و بررسی و تحقیق و نویسندگی شد.
سرانجام نیز در آخرین روز پاییز سال 1377 در حالیکه تنها چند روزی بود که از سفر علمی به آلمان برگشته بود، در اثر سکتۀ قلبی (؟) در پشت میز مطالعه جان به جان آفرین تسلیم کرد.
مراسم خاکسپاری آن عزیز از دست رفته با شکوه زیاد و با حضور بسیاری از شخصیت های علمی ـ فرهنگی آذربایجان در شهرستان شبستر انجام گرفت و بدین ترتیب مردی که تمام عمرش را در راه اعتلای وطن و ملت گذارده بود، به خاک سپرده شد. هرچند که یادش برای همیشه در قلوب مردم آذربایجان زنده خواهد بود.
نگاهی به خصوصیات رفتاری و آثار قلمی پروفسور محمدتقی زهتابی : خصیصه‌ای که همگان در استاد به وضوح می‌دیدند، جوان‌دل بودن ایشان بود. وی با آنکه در اواخر عمر 75 سال از سنشان گذشته بود، ولی بسان جوانی 20 ساله پر شور و شوق بود. خستگی را نمی‌شد در چهرۀ ایشان دید. رفتارشان به خصوص با جوانان چنان بود که هرکس کمی با او هم‌صحبت می‌شد مجذوبش می‌گشت. به دلیل همین مجذوبیتشان محبوب‌ترین فرد در بین دانشجویان و جوانان آذربایجانی به شمار می‌رفت.
زندگانیش بسیار بسیار ساده بود. نه در خانه‌اش و نه در پوشش‌اش و نه در هیچ جای دیگر نشانی از تجمل نمی‌توانستی پیدا کنی. بسیار ساده و بی‌ریا می‌زیست و به این سادگی نیز افتخار می‌کرد.
هیچگاه بسان بعضی‌ها در مقابل سئوالی که جوابش را نمی‌دانست، از خود جوابی در نمی‌آورد و می‌گفت : می‌گردم و پیدا می‌کنم. عدم پیشرفت ملل شرق را در عدم ایجاد محیطی مناسب برای اقوام مختلف جهت برخورداری از حقوق ملیشان می‌دانست و معتقد بود تا زمانی که این چنین محیطی ایجاد نگردد، آن استعدادهای طبیعی که در مردم مشرق زمین نهفته است هیچگاه به منصۀ ظهور نخواهند رسید.
استاد در زمینه‌های مختلف علمی ـ ادبی صاحب نظر بودند. ایشان با آنکه مورخی توانا بودند، شاعری پر قریحه نیز بودند. در عین حال در ادبیات ترکی نیز از همگان سر بودند. استاد به پنج زبان ترکی، فارسی، عربی، روسی و فرانسه احاطۀ کامل داشت و در جاهای مختلف به تدریس این زبانها پرداخته بود. در زمینه شعر، اشعار بسیاری از ایشان چاپ شده است بمانند : «پروانه‌نین سرگوذشتی» (سرگذشت پروانه ـ بغداد)، «باغبان ائل اوغلو» (نگاهی به حرکات مشروطه و انقلاب پرشور مردم ایران به خصوص آذربایجانیان و تبریزیان در مقابل استبداد و استعمار و بررسی زندگانی یکی از قهرمانان و سرداران جنگهای 11 ماهه تبریز به نام حسین خان باغبان به صورت شعر ـ بغداد)، «چریک افسانه‌سی» (افسانۀ چریک ـ بغداد)، «بذ قالاسیندا» (در قلعۀ بذ ـ برلین)، «بختی یاتمیش» (بخت خوابیده ـ بغداد)، «هستی نسیم»(بغداد)، «شاهین زنجیرده» (شاهین در زنجیر ـ تبریز)، «باغبان ائل اوغلو» (تکمیل شده ـ تبریز) و ...
اشعار استاد یکی از بهترین و پرمعناترین نمونه‌های شعر ترکی معاصر هستند و ایشان را می‌توان در زمینۀ شعر یکی از شاعران برجستۀ قرن حاضر در حوزۀ زبان ترکی خواند.
استاد در زمینۀ ادبیات ترکی آذربایجانی دارای علمی سرشار و دانشی فراوان بودند، طوریکه شاگردان بسیاری علاوه بر ایران در خارج از کشور منجمله جمهوری آذربایجان، ترکیه، آلمان، سوئد و ... داشتند. ایشان را می‌توان بزرگترین ادیب زبان ترکی در ایران در سدۀ اخیر دانست، چرا که خدمات بسیار ارزنده‌ای در این زمینه انجام داده‌اند که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :
ـ تدریس زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی بعد از ورود به ایران تا پایان عمر ـ در طول این 20 سال ایشان هزاران شاگرد در ساحۀ ادبیات پروراندند که اینک هر یک برای خود عالمی هستند.
ـ تحریر و چاپ آثار ارزشمندی در مورد زبان و ادبیات منجمله : «زبان آذری ادبی معاصرـ آواشناسی، قواعد نگارش» (تبریز)، «موعاصیر ادبی آذری دیلی‌ ـ سس، صرف» (تبریز)، «علم المعانی ـ لکسیکولوژی» (تبریز)، «قوی اولسون اون» (مجموعه حکایات ـ تبریز )، مقالات متعدد در روزنامه‌ها و مجلات مختلف از جمله وارلیق، امید زنجان، پیام اورمیه و... ، «قواعد الفارسیه» (به زبان عربی ـ بغداد) و ...
با وجود مطالب بالا، تخصص استاد در زمینۀ تاریخ بود. از ایشان دو اثر در زمینه تاریخی به چاپ رسیده است : «جنایات 2500 سالۀ شاهان» (بغداد)، «ایران تورکلری‌نین اسکی تاریخی» (تاریخ دیرین ترکان ایران ـ جلد اول ـ از ماقبل از تاریخ تا حملۀ اسکندرـ تبریز)
کتاب اخیر که چند ماه پیش از درگذشت استاد از زیر چاپ خارج شد و به دست مشتاقان رسید مهمترین اثر چاپ شدۀ ایشان است. همانطور که می‌دانیم در زمان رژیم طاغوت به دلیل وجود افکار نژادپرستانه در خاندان پهلوی، وجود تبار ترک در ایران از سوی دولت و عالمان وابسته به آنان انکار می‌گردید. حال آنکه قضیه هیچگاه چنین نبود و ترکان در تاریخ از اولین آفرینندگان تمدنهای بشری به شمار می‌آیند. در این کتاب 870 صفحه‌ای اقوام از لحاظ زبان شناختی به سه گروه عمده تقسیم شده‌اند : التصاقی، تحلیلی (قالبی) و هجایی. التصاقی مانند ترکی، فنلاندی، مغولی ـ تحلیلی مانند فارسی، انگلیسی، عربی ـ و هجایی بسان چینی.
استاد که در نوشتن این کتاب از منابع مختلفی به زبانهای مختلف سود برده‌اند، ثابت نموده‌اند سومریان که اولین پدید آورندگان تمدن بشری به حساب می‌آیند، التصاقی زبان بوده‌اند و زبان آنها صورت قدیمی زبان ترکی آذربایجانی امروزی است. همچنین در این کتاب در مورد اقوام متعددی که قبل از آمدن اقوام هند و اروپایی به ایران، در این سرزمین می‌زیسته‌اند بحثهای فراوان و دلپذیری انجام گرفته و با استناد به منابع متعدد ثابت گردیده که زبان همۀ آن اقوام (اقوامی که در آذربایجان و غرب ایران می‌زیسته‌اند) التصاقی بوده است. از این اقوام می‌توان ایلامی‌ها، قوتی‌ها، لولوبی‌ها، اورارتوها، کاسسی‌ها، اوتی‌ها، مانناها و سرانجام مادها را نام برد. این کتاب حاوی مطالب بسیار مهم تاریخی است و بحثهایی که در آن رفته و نظریاتی که در آن ارائه شده بسیار نو و بر اساس منطق و اسناد هستند.
البته آثاری که در بالا از آنان نام برده شد تنها حدود یک چهارم آثار نوشته شده توسط پروفسور زهتابی هستند و بقیۀ آثار ایشان هنوز به زیور طبع آراسته نشده‌اند.
(توضیح : بعد از نگارش این نوشته، یعنی در طی شش سال گذشته بسیاری از آثار قلمی پروفسور زهتابی به وسیله مرکز نشر آثار استاد و با همت شاگردان ایشان چاپ شده‌اند که از بین آنها می‌توان به «ایران تورکلری‌نین اسکی تاریخی ـ ایکینجی جیلد»، « آذربایجان تورکجه‌سی‌نین نحوی»، «علی آغا واحیددن خاطیره‌لریم» ،« شاهین زنجیرده» و ... اشاره کرد.‌)
روحش شاد و راهش پر رهرو باد

ریشه یابی و بررسی علل وقوع «جنبش 21 آذر» در آذربایجان

duzli-oghlan — Tue, 10 Nov 2009 06:51:58 GMT

ریشه یابی و بررسی علل وقوع «جنبش 21 آذر» در آذربایجان

محمد مهراب

نوید آذربایجان. اورميه) شماره326- 22 آذر 1382-13 دسامبر 2003 (

اشاره :

بررسی وقوع حادثه تاریخی قیام مردم آذربایجان در 21 آذر 1324 به رهبری سید جعفر پیشه‌وری تحت عنوان فرقة دمكرات امری بسیار مهم و در عین حال پرداختن به آن بدور از غرض ورزیها و تعصبات كور ظرافت‌ خاصی را می‌طلبد و در این رهگذر است كه رویدادها و روخدادهای تاریخی ایران و جهان از نگاههای تیزبین تاریخ نویسان و مورخان بدور نمانده است. جریان 21 آذر از جهات گوناگون قابل نقد و بررسی است كه صد البته در سایة این نقدهاست كه نقاط ضعف و قوت آن برای همگان عیان می‌گردد و برای نسل جدید امروزی مایه درس و عبرت می‌باشد هرچند در این مختصر ما بر ان نیستیم كه این حادثه تاریخی را بطور كامل ریشه یابی و مورد نقد و بررسی قرار دهیم ولی پرداختن به علل و عوامل بروز آن و اما و اگرهای آن بطور اختصار خالی از لطف نخواهد بود آنچه در ذیل می‌آید تاملی است بر حادثه 21 آذر آذربایجان در سال 1324 می‌باشد كه از نظر خوانندگان می‌گذرد.

سرویس اجتماعی

مردم ایران طی قرنهای متمادی علیه ستمگران داخلی و خارجی در راه استقلال ، آزادی دوشادوش یكدیگر مبارزه و فعالیت كرده‌اند.در جنبش رهائی بخش ایران ، مردم آذربایجان پیوسته نقش برجسته‌ای داشته است از آنجمله در پیشرفت جنبش مشروطه ( 1906 ـ 1911 ) مبارزات قهرمانانه مردم آذربایجان علیه استبداد نقش بزرگی ایفا كرده در سالهای 1917 ـ 1920 جنبش دمكراتیك تحت رهبری شیخ محمد خیابانی در آذربایجان پدیدار شد كه بنو به خود نقش خود را در افشاء استعمار و ارتجاع فئودالی در كشور ما ایفاء نمود. زحمتكشان آذربایجان در تكامل جنبش كارگری و قیام‌های گیلان و خراسان نیز نقش فعالی داشته‌اند.

پس از سرنگونی دیكتاتوری رضا میرپنچ و شكست سیاست ارتجاعی وی در ایران امكاناتی برای تشكل نیروهای داخلی و جان گرفتن جنبش رهائی بخش و دمكراتیك به وجود آمد.پیروزی تاریخی مردم شوروی در جنگ دوم جهانی علیه نازیسم آلمان ، فاشیسم ایتالیا و میلیتاریسم ژاپن تناسب نیروها را بسود نیروهای هوادار استقلال ملی و دمكراسی تغییر داد.

جنبش ملی و كارگری گسترش و اوجی بی سابقه یافت. مردم كشورهای مستقل و وابسته برای نیل به استقلال ملی دست به مباررات وسیع زدند. نیروهای مترقی ایران نیز با استفاده از این شرایط مساعد و برای جلوگیری از احیاء دیكتاتوری و برای استوار كردن دمكراسی در كشور به مبارزه برخاستند و برای این منظور سودمند بود كه در داخل كشور نقطه اتكائی برای مبارزات دمكراتیك و ضد امپریالیستی به وجود آید.

در آن ایام آذربایجان برای ایجاد چنین نقطه اتكائی دارای شرایط مساعدتری بود. این شرایط عبارت بود از : شدت مبارزه بین دهقانان آذربایجان و فئودالها كه حتی گاه به شكل مبارزه مسلحانه درمی‌آمد. وجود ستم ملی مضاعف به مردم آذربایجان ، سنن انقلابی زحمتكشان این سامان ، و سرانجام این نكته كه امپریالیسم امكان مداخله مستقیم در آذربایجان نداشت. از اینرو تشكیل یك سازمان سیاسی در آذربایجان كه به تكیه گاه اجتماعی وسیعی متكی باشد و بتواند طبق شرایط موجود در محل عمل نماید موافق مصلحت بود. در سالهای 1324 ـ 1325 جنبش دمكراتیك آذربایجان دامنه یافت و حزب دمكرات آذربایجان تشكیل شد.

در اواسط سال 1324 شمسی ارتجاع علیه نهضت كارگری و دمكراتیك دست به هجوم زد و حملات خود را متوجه فعالین سیاسی نمود. عده كثیری از فعالین را توقیف و تصفیه ارتجاعی ارتش آغاز گردید و عده‌ای از افسران بازداشت و مطبوعات توقیف گردیدند. طبقه حاكم از اجرای بموقع انتخابات پانزدهمین دوره مجلس شورای ملی سر باز زد. در اینموقع مردم ایران بر سر دو راهی قرار گرفتند تسلیم مجدد به دیكتاتوری یا مقاومت جدی در قبال آن ولی آذربایجان راه دوم را برگزید. آذربایجان آماده می‌شد تا بار دیگر حماسه مشروطیت را تكرار كند. ستارخان و باقرخان در مشروطیت حماسه آفریدند. آذربایجان می‌پنداشت كه می‌بایست بار دیگر دین خود را به ایران ادا كند. ولی افسوس صفحة تاریخ بگونه‌ای دیگر رقم خورد.در این ایام فرقه دمكرات آذربایجان خواستار آن شد كه انتخابات انجمن‌های ایالتی و ولایتی بی‌درنگ آغاز شود. سازمان فرقه بسرعت در آذربایجان بسط یافت و قشرهای وسیع را فرا گرفت. طبق تصمیم فرقه دمكرات آذربایجان دسته‌های فدائی از میان دهقانان تشكیل و به خلع سلاح ژاندارمهای زورگو، رشوه خوار دست زد .

جنبش دمكراتیك آذربایجان در اوایل خواستی جز تشكیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی نداشت . ولی وقتی دولت مركزی نسبت به تمام خواستهای نهضت بی اعتنا ماند ، كنگره ملی مردم آذربایجان 29 ـ 30 ابان 1324 ) در تبریز خود را مجلس موسسان نامید و تصمیم گرفت مجلس ملی آذربایجان را تاسیس نماید. انتخابات دمكراتیك انجام گرفت و مجلس ملی در 21 آذر 1324 افتتاح یافت و پیشه‌وری صدر فرقة دمكرات آذربایجان را مامور تشكیل حكومت نمود. روسای ارگان نظامی دولت مركزی در تبریز تسلیم و طبق موافقتنامه خلع سلاح شدند و قدرت دولت مركزی در آذربایجان برچیده شد.

نیروی محرك عمده جنبش 21 آذر عبارت بودند از كارگران، دهقانان ، روشنفكران و پیشه‌وران نیز در این جنبش شركت موثر داشتند. جنبش نسبت به جلب بورژوازی و ملاكان كوچك و متوسط نیز توجه لازم را نمود و همه این نیروها را علیه بورژوازی بزرگ مرتجع فئودالها تجهیز كرد.جنبش ملی آذربایجان برپایه تشكیلاتی و پشتیبانی قشرهای دمكراتیك مردم پدید شد و در دستگاه ارتجاعی دولت ازجهت سازمان و قوانین و مقررات تحولات عمیق بسود مردم ایجاد و مبارزه در راه دمكراسی و علیه امپریالیسم و استعمار و ارتجاع، تامین حق تعیین سرنوشت مردم آذربایجان با حفظ استقلال و تمامیت ارضی ایران ، تابع ساختن جنبش دمكراتیك آذربایجان به منافع انقلاب ، تبدیل آذربایجان به تكیه گاهی برای ایران بود.ولی افسوس و دریغ كه نیرنگ سیاسی و دسیسه‌های دولت مركزی ، جنبش 21 آذر را دچار سردرگمی كرد. دولت مركزی بظاهر تن به كرنش سیاسی داد و مجبور به عقب نشینی شد و با مذاكرات مسالمت آمیز موافقت كرد. مذاكرات در خرداد ماه و شهریور 1325 انجام شد.و موافقت نامه رسمی در 23 خرداد 1325 بین دولت مركزی و حكومت ملی آذربایجان امضا گردید.

دولت مركزی در تصویب نامه دولتی مورخ 3 اردیبهشت 1325 و نیز موافقتنامه مورخ 23 خرداد خود خصلت دمكراتیك جنبش 21 آذر تایید كرد و آنرا برسمیت شناخت و اشاعه اصول دمكراسی را در سراسر ایران متعهد گردید. حكومت ملی آذربایجان نیز موافقت كرد كه در سطح انجمن ایالتی و حكومت ملی در سطح استانداری قرار گیرد. حكومت ملی آذربایجان اقدامات لازم را بعمل آورد تا ارتش مردمی تحت اختیار وزارت جنگ قرار گیرد.

مردم آذربایجان در برابر نیروهای مسلحی كه تحت عنوان نظارت بر جریات انتخابات دوره پانزدهم مجلس از طرف دولت مركزی به آذربایجان آمده بودند مقاومتی نكردند.طبق موافقتنامه رسمی، دولت مركزی میبایست تعهدات خود را اجرا كند و از آنجمله 75 درصد در آمد آذربایجان را به آذربایجان اختصاص دهد و زبان آذربایجانی را در كنار زبان فارسی در آذربایجان برسمیت بشناسد و فعالیت قانونی فرقه دمكرات آذربایجان را تامین نماید و اصلاحات دموكراتیك آذربایجان را در ایران تعمیم دهد. ولی دولت مركزی پس از قبول این تعهدات ، نیروهای خود را بنام نظارت بر انتخابات به آذربایجان گسیل داشت. فرقه دمكرات آذربایجان با اطمینان از موافقتنامه دولت مركزی و برای میدان ندادن به توطئه امپریالیست‌ها در مورد تجزیه ایران و حفظ صلح و با محاسبه شرایط آنروزی ایران و جهان مقاومت مسلحانه را مصلحت نشمرد.

دولت مركزی بر عكس موافقتنامه رسمی آذربایجان را زیرپا گذاشت و نیروهای مسلح اعزامی به آذربایجان جنبش مردم را با آتش و آهن به خاك و خون كشید.كه این مهم شرایط لازم را جهت به انحراف كشیدن جنبش ملی را فراهم نمود كه پرداختن به آن در این مختصر نمی‌گنجد ولی در ذیل به مشروح سخنرانی سید جعفر پیشه‌وری در خصوص مسئله آذربایجان و ایران كه در نشریه آذربایجان به تاریخ 9 خرداد 1325 چاپ گردیده اشاره می‌گردد :

سخنرانی سید جعفر پیشه‌وری

نشریه آذربایجان به تاریخ 9 خرداد 1325

همزمانی جنبش ملی ، دمكراتیك ما با خاتمه جنگ بزرگ جهانی موجب گفتگوها و هیاهوهای شدیدی در بازار سیاست جهانی گشته است. محافل دیپلوماتیك و مطبوعاتی دول كوچك و بزرگ میكوشند ـ مانند هر مسئله دیگری جهت تامین منافع خود و برای گل آلود كردن آب و ماهی گرفتن از ان ، شایعات حیرت آور و خبرهای شگفت انگیزی درباره نهضت دموكراتیك ما ساخته و به خورد بشریت بدهند.در حقیقت نیز نهضت آذربایجان كه امری مربوط به تكامل و تعالی داخلی ایران است توسط سیاستمداران سودجو از پشه‌ای به فیلی تبدیل گردانیده شده و در چشم جهانیان بصورت یك ماجرای عظیم بین المللی در آورده شده است.

آژانس‌های مستقیم و غیر مستقیم مقاماتی كه برای در اسارت نگاهداشتن ملتهای ضعیف مكیدن خون ملتهای عقب مانده و مستعمره كردن كشورهای انان تلاش می‌كنند. حتی نمی‌خواهند از فكر بوجود آوردن یك ماجرای بزرگ جنگی از این موضوع نیز صرفنظر كنند. ما نمی‌توانیم نطقهای آقای حسین علاء كه خود را سفیر ایران میداند و نطقهای دایه‌های مهربانتر از مادر یعنی نمایندگان انگلیس و آمریكا در شورای امنیت را ساده تلقی كنیم. اینجا نقض حق ملتهای ضعیف در تعیین سرنوشت خود توسط نیروهای متحد ارتجاء داخلی و خارجی به شكل خشنی خودنمائی میكند.

حسین علاء با نطق خود بعنوان نماینده حقیقی خائنین و وطن فروشی‌های دست پرورده امیرپالیستها در كشورهای ضعیف از آشكار كردن سیمای حقیقی خود شرم نمیكند. این رفتار پست او را نیز نمایندگان دول بزرگ سازمان میدهند و از این طریق حتی از جریحه‌دار كردن مردم صلح جوی ایران نیز خودداری نمیكنند.

اینك پس از انتشار اعلامیه صریح و آشكار دولت ایران مبنی بر تائید و تصدیق خروج ارتش سرخ از ایران ، حسین علا در یك ارگان رسمی مانند شورای امنیت برخلاف اطلاعیه رسمی دولت (متبوع) خود حركت كرده و میكوشد مسئله را در شورای امنیت نگهدارد. او نشان میدهد كه در ایران غیر از دولت رسمی دولت دیگری نیز وجود دارد كه (علاء) با اتكاء با آن میكوشد به استقلال و حق حاكمیت ملت خاتمه دهد.

خروج كامل نیروهای اتحاد شوروی از ایران چنان حقیقتی است كه حتی دیپلماتهائیكه شورای امنیت را بدرجه شورای غیر امنیت تنزل داده‌اند قادر به انكار صریح آن نیستند این نیز یك حقیقت انكارناپذیر است كه گفتگوهائیكه علیرغم این موضوع در شورای امنیت جریان دارند فی نفسه كاری بسیار مشكوك و خطرناكند.

واقعا رفتار آقایانی كه در شورای امنیت نشسته‌اند آن اندازه سبك و بیمزه است كه حتی انسانهای ساده نیز اغشته بودن این رفتارها به غرض‌های زهر آلود را احساس میكنند. روشن است كه ما بعنوان عضوی از عالم بشریت نمی‌توانیم به سیاستهای مرموزی كه جهان را بطرف دریای خون جدیدی سوق میدهد با خونسردی نگاه كنیم ولی جانب مورد توجه و علاقه ما اساس آن بخشی است كه مستقیما به وطن ما مربوط می‌شود.ما همیشه گفته‌ایم و اكنون نیز صریحا میگوئیم : ما بطور جدی به ایران و تمامیت ارضی آن علاقمندیم. اگر از طرفی خدشه‌ای به آن وارد شود شاید جدی‌تر و فداكارانه‌تر از ساكنان ایالتهای دیگر ایران برای جلوگیری از آن خدشه اقدام خواهیم كرد. با اینحال هرگز حاضر نیستیم از دفاع از مسئله زبان و آداب و رسوم وخصوصیاتمان بشرط آنكه كشورمان یعنی ایران را خدشه دار نكند صرف نظر كنیم. در اینجا چیزیكه مغایر با قانون و حاكمیت خلقهای ایران باشد وجود ندارد. برعكس اگر ما خود را با دست آوردمان اداره كنیم شاید این امر بتواند به تكامل و تعالی ایران رشد بیشتری دهد . نهضت ملی مان دیگر از چهارچوب ملی خارج شده و مقام هماهنگی جنبش دموكراتیك ایران را احراز كرده است. اكنون دیگر عموم مردم ایران شروع به درك این موضوع و معنای حقیقی ان كرده‌اند.

گفتگوهای آغاز شده در تهران موجب روشن شدن ابهامات وسوء تفاهماتی كه دشمنان ما با طرق و بهانه‌های گوناگون ایجاد كرده‌اند گشته و حسن تفاهمی میان خلق آذربایجان و ایرانیان خارج از آذربایجان بوجود اورده است. این حسن تفاهمات علیرغم تلاشهای مذبوحانه مرتجعین داخلی و خارجی روز بروز عمیقر میگردد و نتایج مثبتی می‌دهد.در چنین شرایطی هیاهوی خارجیان و تلاش آنان برای تبدیل این مسئله ساده به یك مسئله جهانی ، جز هدفی پنهانی علیه ایران چیز دیگری نمی‌تواند باشد.

كسانیكه تا دیروز از وارد كردن هیچ تهمت و افترائی بما ابا نمیكردند امروز میكوشند با معرفی آذربایجان بعنوان یك دولت مستقل و با دروغپردازیهای گوناگون درباره انتشار نهضت ما در سراسر ایران ، افكار جهانیان را تیره سازند.ما در همان روزهای آغاز جنبش دموكراتیكمان نوشته بودیم كه «دهان بعضی‌ها بیهوده آب نیفتند «از این نمد برای آنها كلاهی نمیشود » آذربایجان هر چه هم كه بخواهد بشرط ماندن در داخل ایران بالاخره ما بهر زبانی كه سخن بگوئیم ، هر هدفی كه داشته باشیم براساس ایرانی بودن و ماندن در چهارچوب ایران خواهد بود.

ما بارها گفته‌ایم « مسئله آذربایجان بایستی فقط در آذربایجان و با دخالت مستقیم خلق آذربایجان حل شود. این حق مشروع و قانونی ایران و آذربایجان موضوعی نیست كه به شورای امنیت مربوط باشد. اگر قرار باشد كه شورای امنیت در اختلافات داخلی تمام كشورها دخالت كند. آنوقت ما ایرانیان نیز به اعتبار عضویت مان در ملل متحد خواهان آن هستیم كه بر اعتصابات روزافزون امریكا نظارت كنیم.(بنظر ما) اختیارات گسترده رئیس جمهور آمریكا را از یكسو موجب خدشه‌دار گشتن صلح و امنیت جهانی و از سوی دیگر ضربه‌ای بزرگ به نظام دموكراسی جهانی ارزیابی كرده ، از شورای امنیت تقاضای محدود كردن این اختیارات را داریم. از آنجا كه ما ملت كوچكی هستیم این قبیل ادعاهای ما میتواند خنده‌دار بنظر رسد. ولی مداخله استرالیا در امور داخلی دولت ایران دخالت استرالیائی كه هنوز دارای استقلال حقیقی نیست و شایستگی خود را برای داشتن استقلال هنوز نشان نداده است در امور داخلی ایرانی كه دارای چندین هزار سال تاریخ و استقلال است اگر مسخره نیست پس چیست؟

سیاست نو استعماری آمریكا و حرص و ولعی كه این كشور برای انحصار نفت جهان بهر قیمت از خود نشان میدهد از آنجا كه بشریت را بسوی خطرهای مهلك سوق می‌دهد. با جنبش ساده و طبیعی مردم صلحجوی ما نیز مخالفت می ورزد. این موجب افتخار ما در برابر بشریت است و یك سقوط اخلاقی برای آن دیپلماتها و نمایندگان مطبوعاتی است كه به اشاره انگشت شركتهای نفتی حركت می‌كنند.

اكنون كسی از آمریكائیها نمیپرسد كه با چه صلاحیت و براساس كدام قرار نیروهای آمریكائی وارد خاك ایران بیطرف شده بود؟ متخصصین آمریكائی با چه صلاحیتی خود را مجاز می‌دانستند برخلاف وظایفشان در امور داخلی ایران دخالت كنند؟ شوراتسكف كیست ؟ از جان ایرانیان چه می‌خواهد؟ كارهای خلاف قانون دكتر میلیسیو و سایر متخصصان آمریكائی هنوز از خاطر مردم ایران پاك نشده است. اكنون ما دایه‌های مهربانتر از مادر لازم نداریم. ما كشور خود را هزاران سال با دست خود اداره كرده‌ایم و بعد از انهم اداره خواهیم كرد. هیچ نیروی خارجی نمی‌تواند ما را از این حق مشروع خود محروم كند. حركت خیانت آمیز حسین علاء مسئله تازه‌ای برای مردم ما نیست. ما از نقشه‌هایی كه نیروهای ارتجاعی تحت حمایت بیگانگان در پایتخت كشورمان اجرا میكنند ، بی اطلاع نیستیم و دیر یا زود باید تكلیف مردم ایران با این عناصر روشن شود. اینها میكوشند در ایران دریائی از خون بپا كنند. اینها آدمهای خود فروخته‌ای هستند كه میكوشند استقلال ما را از میان ببرند و ثروتهای طبیعی ما را به بیگانگان تقدیم كنند. حركت غیر مسئولانه حسین علاء متوجه تاریكتر كردن هر چه بیشتر فضاست.

اگر اعمال حسین علاء وزیر دربار سابق واقعا بفرمان مقامات غیر مسئول باشد پس او قانون اساسی ایران را زیر پا نهاده است و بنظر ما ملت ایران نمی تواند با این موضوع با خونسردی برخورد نماید.در صورتیكه پرده از روی این صحنه برداشته شود آنگاه كار بجاهای باریكی خواهد كشید و بنظر ما این به سود ایران نیست. اكنون باید كشور به تمام معنی دموكراتیك شود و این دموكراسی بدون دعوا و خونریزی در سرتاسر ایران عملی گردد. ما اكنون در كنار حفظ آزادی داخلی و ملی خود بسوی این هدف حركت میكنیم. ما برای ماندن در داخل ایران و شریك بودن در سرنوشت ملت ایران هزاران دلیل و برهان در دست داریم. خاطر دایه‌های مهربانتر از مادر جمع باشد. آذربایجان هرگز بفكر جدا شدن از ایران نبوده و نخواهد بود ولی امور خودش را خود اداره خواهد كرد.